Jak ustawić sita do pszenicy, żeby ograniczyć straty ziarna

Straty ziarna na sitach powstają najczęściej przez zły prześwit lub źle dobrany nadmuch wentylatora. Zanim skorygujesz ustawienia, zmierz straty ramką pomiarową i policz je według wzoru procentowego. Prześwit sita zmieniaj małymi krokami, a nadmuch reguluj razem z ustawieniem bębna i klepiska, bo te zespoły pracują razem. Wilgotność zboża zmienia się w ciągu dnia, dlatego ustawienia trzeba sprawdzać kilka razy podczas żniw, nie raz rano. Dopuszczalne straty ziarna w kombajnie to zwykle 1-2% plonu, ale zależą od odmiany i warunków polowych.

Jak ustawić sita do pszenicy - od czego zacząć?

Ustawienie sit do pszenicy zaczyna się od pomiaru aktualnych strat, nie od zgadywania. Bez konkretnej liczby nie wiesz, czy zmiana prześwitu w ogóle poprawia sytuację, czy tylko przesuwa problem z jednego miejsca w inne.

Dopiero po pomiarze można stwierdzić, czy problem leży w sitach, w wentylatorze, czy w zespole omłotowym. Wielu operatorów koryguje prześwit sita, choć realny problem tkwi w złej szczelinie klepiska albo za wysokich obrotach bębna. Dlatego sita to ostatni element, który się reguluje, a nie pierwszy.

Pomiar strat ziarna w warunkach polowych

Straty mierzy się ramką pomiarową o powierzchni 0,25-1 metra kwadratowego, ustawioną na pokosie przed przejazdem kombajnu i po nim. Zbierasz ziarno z obu pomiarów, ważysz je i porównujesz różnicę.

Procedura krok po kroku:

• Połóż ramkę na polu przed wjazdem kombajnu i zbierz ziarno, które już leży na ziemi (straty naturalne, nie wynikające z pracy maszyny).
• Przejedź kombajnem przez to samo miejsce.
• Połóż ramkę za kombajnem i zbierz ziarno, które wypadło podczas omłotu.
• Odejmij straty naturalne od strat po przejeździe - wynik to straty wynikające z pracy maszyny.

Wzór na wyliczenie strat procentowych

Straty w procentach liczysz według wzoru: masa ziarna z ramki razy 1000 razy 100, podzielone przez iloczyn szacowanego plonu, masy tysiąca ziaren i szerokości roboczej ramki.

Wynik podaje procent strat w stosunku do plonu. Jeśli wychodzi powyżej 2%, warto sprawdzić kolejno: prześwit sit, nadmuch wentylatora i pracę zespołu omłotowego, zanim uznasz stratę za akceptowalną.

Jakie są dopuszczalne straty ziarna w kombajnie

Dopuszczalne straty ziarna w kombajnie mieszczą się zwykle w granicach 1-2% plonu przy zbiorze pszenicy. Powyżej tego poziomu strata zaczyna realnie obniżać wynik ekonomiczny żniw.

Wartość ta nie jest sztywna. Zależy od odmiany zboża, wilgotności łanu, wylegnięcia rośliny i stanu technicznego maszyny. W trudnych warunkach - przy silnym wyleganiu lub dużej wilgotności słomy - nawet 3% strat może być realistyczne do osiągnięcia bez utraty wydajności pracy.

Prześwit sita - jak go dobrać, żeby nie tracić ziarna

Prześwit sita ustawia się tak, aby ziarno swobodnie przechodziło przez otwory, a zanieczyszczenia zostawały na powierzchni. Zbyt mały prześwit powoduje, że ziarno jest wynoszone razem z plewami na koniec sita i wypada na pole.

Zbyt duży prześwit działa odwrotnie - przepuszcza do zbiornika słomę, plewy i niedojrzałe ziarna, co obniża czystość plonu. Regulację prowadzi się małymi krokami, po 1-2 milimetry, sprawdzając za każdym razem wynik pomiarem strat i kontrolą czystości ziarna w zbiorniku.

Dobrze dobrany komplet sit do kombajnu ułatwia tę regulację, bo zużyte lub źle dopasowane sito trudno ustawić precyzyjnie niezależnie od tego, jak dokładnie dobierzesz prześwit.

Straty ziarna na sitach - najczęstsze przyczyny

Straty ziarna na sitach wynikają najczęściej z trzech powodów: zbyt małego prześwitu, zbyt dużego nadmuchu wentylatora lub przeciążenia sita nadmierną ilością materiału. Każdą z tych przyczyn sprawdza się osobno.

Przeciążenie sita zdarza się przy zbyt szybkiej jeździe kombajnem w stosunku do gęstości łanu. Wtedy nawet dobrze ustawione sito nie zdąży odseparować ziarna od plew, bo materiału jest zwyczajnie za dużo na jednostkę czasu.

Ustawienie wentylatora w kombajnie

Ustawienie wentylatora w kombajnie polega na dobraniu takiego nadmuchu, który usuwa plewy i drobną słomę, ale nie wywiewa ziarna poza sito. To ustawienie zmienia się razem z prześwitem sita, więc obu parametrów nie reguluje się osobno.

Zwiększenie nadmuchu poprawia czystość ziarna w zbiorniku, bo skuteczniej usuwa lekkie zanieczyszczenia. Powyżej pewnego progu strumień powietrza zaczyna jednak porywać samo ziarno, zwłaszcza to lżejsze i drobniejsze. Regulację prowadzi się stopniowo, zwiększając obroty wentylatora o niewielkie wartości i kontrolując straty po każdej zmianie.

Jak ustawić nadmuch, żeby nie wywiewać ziarna

Nadmuch ustawia się od najniższej wartości, przy której ziarno jeszcze jest czyste, i stopniowo się go zwiększa aż do momentu, gdy w stratach za kombajnem zaczyna pojawiać się pełne ziarno. Wtedy cofa się nastawę o jeden krok.

Ta metoda działa lepiej niż ustawianie wentylatora na sztywno na podstawie tabel producenta, bo wilgotność i gęstość łanu zmieniają się z dnia na dzień i z pola na pole.

Obroty bębna i szczelina klepiska - dlaczego wpływają na ustawienie sit

Obroty bębna i szczelina klepiska decydują o tym, jak dokładnie ziarno zostaje wymłócone ze słomy, zanim trafi na sita. Zbyt wysokie obroty bębna kruszą słomę na drobne kawałki, które potem zatykają sito i utrudniają separację ziarna.

Z kolei za mała szczelina klepiska powoduje uszkodzenia ziarna, co zwiększa udział połamanych ziaren przechodzących przez otwory sita razem z zanieczyszczeniami. Dlatego ustawień sit nie koryguje się w oderwaniu od zespołu omłotowego - zmiana obrotów bębna lub szczeliny klepiska wymaga ponownego sprawdzenia strat na sitach. Sprawne klepiska do kombajnu ułatwiają utrzymanie stabilnej szczeliny, co przekłada się na mniej przypadkowych zmian w jakości omłotu.

Najczęściej zadawane pytania

Jak zmierzyć straty ziarna na sitach w warunkach polowych?

Straty mierzy się ramką pomiarową 0,25-1 metra kwadratowego, zbierając ziarno przed przejazdem kombajnu i po nim, a następnie licząc różnicę według wzoru procentowego. Pomiar trzeba powtarzać w różnych miejscach pola, bo gęstość łanu i wilgotność bywają nierówne.

Co zrobić, gdy kombajn gubi ziarno mimo zamkniętych sit?

Sprawdź prędkość jazdy, obroty bębna i szczelinę klepiska, zanim ponownie zmienisz ustawienie sita. Zamknięte sito przy zbyt dużym obciążeniu materiałem i tak nie poradzi sobie z separacją, więc przyczyna często leży w tempie zbioru, nie w samym sicie.

Jak ustawić nadmuch wentylatora, żeby nie wywiewać ziarna?

Zwiększaj obroty wentylatora stopniowo, sprawdzając po każdej zmianie, czy w stratach pojawia się pełne ziarno. Gdy zaczyna się pojawiać, cofnij nastawę o jeden krok - to punkt, w którym nadmuch jest maksymalnie skuteczny bez wynoszenia plonu.

Ile razy dziennie warto korygować ustawienia sit?

Kontrolę warto robić minimum trzy razy dziennie - rano, w południe i po południu, bo wilgotność zboża zmienia się w ciągu dnia. Przy niestabilnej pogodzie liczba kontroli powinna być większa.